Chiều cao của con: đâu là sự thật, đâu là quảng cáo
Ngủ đủ, ăn đủ, vận động — ba điều này đúng, ai cũng nói. Nhưng quanh chúng có rất nhiều lời hứa được thổi lên quá xa. Trang này lấy từng lời hứa phổ biến, so với những gì khoa học thực sự đo được, rồi nói thẳng. Ở đây không bán gì cả.
Có một điều ít ai nói thẳng với cha mẹ: phần lớn chiều cao của con đã được quyết định từ trước, bởi gen. Các nhà khoa học đã theo dõi hàng chục nghìn cặp sinh đôi ở nhiều nước và đều ra cùng một kết quả — nếu so hai đứa trẻ cùng lớn lên trong điều kiện đủ ăn, thì cứ 10 phần chênh lệch chiều cao giữa chúng, khoảng 8 phần là do gen.
Nghe thì nản. Nhưng 2 phần còn lại không hề nhỏ. Nó là khoảng cách vài xăng-ti-mét trong một đời người — và quan trọng hơn, nó là phần duy nhất bạn chạm tay vào được.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là “làm sao cho con cao vượt trội”. Câu hỏi đúng là: “làm sao để con không bị mất đi phần chiều cao lẽ ra con đã có?” Nghe khiêm tốn hơn, nhưng đó là câu hỏi mà khoa học trả lời được.
Bốn chủ đề
Mỗi chủ đề đọc riêng được, không cần đọc theo thứ tự. Cuối mỗi trang đều có danh sách nguồn để bạn tự kiểm tra lại nếu muốn.
Con cao lên bằng cách nào
Xương dài ra ở đâu, đến tuổi nào thì ngừng hẳn, mỗi năm cao thêm bao nhiêu là bình thường, và cách đo chiều cao cho đúng.
Đọc chủ đề này → CHỦ ĐỀ 1Giấc ngủ
Hormone tăng trưởng tiết ra lúc nào, con cần ngủ mấy tiếng, và câu “phải ngủ trước 10 giờ tối mới cao” đúng được bao nhiêu.
Đọc chủ đề này → CHỦ ĐỀ 2Ăn uống
Canxi, vitamin D, kẽm, K2… chất nào thật sự giúp được, con cần bao nhiêu mỗi ngày, và uống quá tay thì hại ra sao.
Đọc chủ đề này → CHỦ ĐỀ 3Vận động
Bơi và bóng rổ có làm con cao lên không, hay trẻ cao mới được chọn chơi? Tập tạ có bị lùn? Treo xà có tác dụng gì?
Đọc chủ đề này →Thử tính chiều cao con có thể đạt được
Bác sĩ nhi dùng một phép tính đơn giản dựa trên chiều cao của bố và mẹ để ước lượng con sẽ cao khoảng bao nhiêu. Bạn nhập số vào đây là ra.
Nhưng hãy chú ý: kết quả là một khoảng, không phải một con số. Và khoảng đó rộng tới 17 cm — vì di truyền không hoạt động đơn giản như phép cộng.
Mỗi năm con cao thêm bao nhiêu là bình thường
Trẻ không cao đều đặn mỗi năm như nhau. Biểu đồ dưới đây cho thấy một đứa trẻ bình thường cao thêm bao nhiêu xăng-ti-mét trong mỗi năm, theo từng độ tuổi.
Hai điều đáng để ý. Thứ nhất, con gái vọt lên sớm hơn con trai khoảng 2 năm. Thứ hai, sau khi vọt lên thì tốc độ rơi xuống rất nhanh — đó là lý do “giai đoạn vàng” là chuyện có thật, không phải chiêu bán hàng.
Đây là mức trung bình. Từng đứa trẻ có thể vọt lên sớm hoặc muộn hơn 1–2 năm mà vẫn hoàn toàn bình thường. Bảng số chi tiết nằm ở trang Con cao lên bằng cách nào.
Ba điều nên nhớ
- Hết tuổi dậy thì là hết cơ hội. Xương dài ra được là nhờ một lớp sụn ở hai đầu xương. Lớp sụn đó cứng lại thành xương khi con gái khoảng 16–17 tuổi, con trai 17–19 tuổi. Sau đó không có cách nào làm xương dài thêm nữa.
- Việc quan trọng nhất là đo đều đặn. Con chậm cao lại là dấu hiệu sớm nhất của những bệnh chữa được. Nếu con đang ở tuổi tiểu học mà một năm cao chưa tới 4 cm, đó là lúc đi khám.
- Mục tiêu không phải là “cao vượt trội”. Mục tiêu là giúp con đạt đúng những gì con vốn có thể đạt, một cách khỏe mạnh. Khoảng đó rộng tới 17 cm — đã là rất nhiều để làm rồi.
Nếu bạn chỉ có thời gian đọc một trang, hãy đọc Con cao lên bằng cách nào — hiểu trang đó rồi thì ba trang kia sáng ra ngay. Còn nếu bạn đang định mua một khóa học hay hộp thực phẩm tăng chiều cao, hãy đọc Kiểm chứng quảng cáo trước đã.