Trí tuệ nhân tạo (AI): Tóm lược

Giới thiệu

Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) là khả năng của máy tính (computer) thực hiện các tác vụ thường được liên kết với trí thông minh của con người. Thuật ngữ này được áp dụng cho dự án phát triển các hệ thống được trang bị các quy trình trí tuệ (intellectual processes), như khả năng suy luận (reason), khám phá ý nghĩa, tổng quát hóa (generalize), hoặc học từ kinh nghiệm quá khứ (learn from past experience). Máy tính có thể thực hiện các tác vụ rất phức tạp với sự thành thạo cao. Tuy nhiên, bất chấp những tiến bộ về tốc độ xử lý và dung lượng bộ nhớ (memory capacity), hiện vẫn chưa có chương trình nào có thể sánh được với sự linh hoạt hoàn toàn của con người trên các lĩnh vực rộng hơn hoặc trong các tác vụ đòi hỏi nhiều kiến thức đời thường. Trí thông minh rộng giống người như vậy được gọi là trí tuệ nhân tạo tổng quát (artificial general intelligence - AGI) hoặc AI mạnh (strong AI).

Công trình lý thuyết sớm nhất về AI được thực hiện bởi nhà toán học người Anh Alan Turing vào những năm 1940, và các chương trình AI đầu tiên được phát triển vào đầu những năm 1950. Với sự tăng trưởng đều đặn của năng lực xử lý (processing power) và bộ nhớ máy tính kể từ đó, vào đầu thế kỷ 21, AI đã tiến bộ đến mức các chương trình có thể phân loại hình ảnh (image classification) (ví dụ: PReLU-net), làm chủ các trò chơi như cờ vua (AlphaZero), thực hiện hội thoại (ChatGPT), và tạo hình ảnh từ lệnh văn bản (text prompt) (DALL-E).

AI đã chứng minh sự hữu ích cho con người trong các tác vụ cụ thể, như chẩn đoán y tế (medical diagnosis), công cụ tìm kiếm (search engines), nhận dạng giọng nói hoặc chữ viết tay (voice or handwriting recognition), và chatbot, trong đó nó đã đạt được mức hiệu suất của các chuyên gia và nhà chuyên môn. AI cũng đi kèm với rủi ro, bao gồm khả năng người lao động trong một số lĩnh vực mất việc làm khi nhiều tác vụ hơn trở nên tự động hóa (automated).